آرشیو مقالات پژوهش

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

 


فهرست :
مقدمه
فصل اول(خبر)
بخش اول تعریف
بخش دوم انواع
بخش سوم :

نکات

دوم (انشاء)
بخش اول تعریف
بخش دوم انواع
بخش سوم نکات

 


مقدمه:
الحمد للّه رب العالمین  و الصلوه السلام علی عبده و  رسوله و آله  الطیبین و طاهرین.
حمد و سپاسی خوانی را  وبالاترین سلام و درودها نثار پیامبر راستگوی امین و اسلام و بندگانی که برگزید) سوره ی اعلی آیی 59)
از آنجا که  هنوز در زمینه ی چیستی خبر و انشاء برای این حقیر اجمال وجود داشت تصمیم گرفتم تا در این زمینه تحقیقی به عمل آورم.
در این تحقیق تعریف خبر و انشاء و ذکر انواع آن آورده شده است و همچنین با ذکر نکاتی سعی شده است با دامنه ی اطلاعات مربوط به بحث افزایش یابد تا جوانب بیشتری از چیستی خبر و انشاء ساخته شود. تا در تشخیص خبر از انشاء دچار اشتباه نشوم.
در پایان از خداوند می خواهم که بنده را بخاطره این عمل ناقابل مورد لطف  و رحمت بیشتر خود قرار دهد.

 


چکیده:
خبر: مرکب تامی می باشد که احتمال صدق کذب بالذات  در آن می باشد. دو نوع وجود دارد که عبارتند از جمله ی فعلیه و جمله ی اسمیه.
انشاء: مرکب تاف ی می باشد که احتمال صدق و کذب در آن نباشد و همچنین حقیقی خارج از لفظ ندارد.
انشاء به دو نوع طلبی و غیرطلبی تقسیم می شود.
از آنجا که موارد کاربرد خبر و انشاء در زندگی روزمره ی علمی ما بسیار است تصمیم گرفتم تا با پژوهشی هر چند  مختصر کلیاّتی را به همراه یکسری نکات مربوطه به بحث ارائه بدهم.
تقدیم به:
روح پاک شهدای اسلام  که علم آموزی امروز ما حاصل خون آنان است.
تقدیر از:
کلیّه ی کسانیکه مشوق این حقیر در امر پژوهش می باشد.


خبر به دو نوع تقسیم می شود:
1-    جمله ی فعلیّه: ما ترکبت من فعل و فاعل ماء و من فعل و نائب  فاعل، و  هی موضوعة لإفادة التّجدّد و الحدوث فی زمن مُعیَّن مع الاختصار.
نحو: یعیش البخیل عیشه الفقراء.
و قد  تفیر الجمله الفعلیة الاستمرار التجدّدی شیئا فشیا  بحسب المقام و بمعونة القرائن لا بحسب الوضغ بشرط أن یکون الفعلُ مضارعاً
2-    الجملة الاسمیة: ببی ما ترکبت من مبتدأ و خبر، و هی تفید مأصل وضعها بثوت شيء لیس غیرُ بدون نظر إلی  تجدّد و الا استمرار و قد تخرج الجملة لا سمیة عف هذا الاجل و تفیر الدوام و الاستمرار بحسب القرائن اذا لم یکن فی خبرها فعلٌ مضارع.
- جوامه صفحات 62 و 63
نقد تعاریف  و انتخاب


بهترین تعریف
-    در تعریف پنجم بدلیل دارا نبودن قید لذاته دارای اشکال و نقص است.
-    در تعریف دوّم به قید لذاته تصریح نشده است.
-    در تعریف سوّم به قید لذاته اشاره ای نشده است لذا تعریف ناقص است.
نتیجه: تعریف شماره ی یک  و تعریف شاره ی چهار دو تعریف مختار ماست بدلیل اینکه قیود مورد نیاز در آن آورده شده است.


تعریف خبر:
1-    کلامٌ یحتمل الصدق و الکذب لذاته و ان شئت فقل و الخبر هو م ایتحقق مدلوله فی الخارج بدون النطق به
2-    مرکبی که همواره حکایت از امری می کند که واقع شده، خواهد شد، با در حال شدن است، و یا همواره تحقق داشته، دارد و خواهد داشت.  
3-    المرکب النام ان احتمل الصدق و الکذب فهو الخبر  
4-    گفتاری که محمل صدق و کذب باشد  و به تعبیر دیگر قابل تصدیق و تکذیب باشد و خاصیّت خبر آن است که قابل تصدیق یا تکذیب بود بالذّات.
5-    خبر آن است که محتوای آن، دارای واقعیت خارجی بوده، مساله ی مطابقت و صدق و کذب در آن مطرح می شود.
ینقسم  الإنشاء الی نوعین:
انشاء طلبی: هو الذی یَستدعی مطلوباً غیرحاصل فی اعتقاد المتکلم وقت الطّلب. و أنواعه خمسِة: الأحد و النَّعمي و الاستفهام، و التَّمیني و اللذاء
انشاء غیرطلبی: ما لا یستدعی  مطلوباً غیرحاصل وقت الطلب، و یکون بصیغ المدح و الذّم، وضیغ العقود و الصم و التَّعجّب و لرَّجاء و یکون برُبَّ و لعلَّ و کم الخبریة.

جواهر البلاغه ص


1-    مرکب نامی که قابل تصدیق و تکذیب نباشد. مانند: آیا  این نوع قارچ سمی است و آن استفهام و امر و بن و التماس و دعا  و تمنی و نرجی و تعجب و قم را شامل می شود.  
2-    آن است که محتوای آن حقیقی ورای لفظ ندارد و  مسأله ی مطابقت و صدق و کذب در آن مطرح نمی شود  مانند: دو امر»: مؤدب باش. نمل: با بدان همنشین مباش.
3-    مرکب تام انشائی از واقعیتی گزارش نمی دهد، بلکه خود پدید آورنده ی معنایی و یا دربردارنده ی پرسش، تعجب درخواست و آرزویی است، مانند:  بپاخیز، سستی نکن آیا او خواهد آمد، به به عجب هوائی خدا کند که بیایی  
4-    المرکب النّام ان لم یحتمل فیه الصدق و الکذب فهو الانشاء
نقد تعریف انشاء و انتخاب
-    در تعارفی که در کتاب  شرح المشیسه  وفرهنگ مصطلعات فقهی آورده شده است به غیر (نداشتن محتوای مرکب انشائی حقیقی را در نجارح)، تصریح نشده است  لذا این دو تعریف دارای اجمال است. بنابراین تعاریفی که در دو کتاب منطق 2 جناب محمود منتظری مقدم و آموزشی منطق استاد غروی آمده است انتخاب می شوند.

 


نکات: خبر
1-    مرکب نام خبری متّصف به صدق و کذب می شود. و منظور از صدق قضیه، مطابقت مفاد آن با واقع است.
2-    هر مرکب تام خبری، یک جمله است ولی هر جمله ای لزوما یک مرکب تام خبری نخواهد بود زیرا ممکن است جمله ای مرکب تام انشائی باشد. (منطق 2 منتظری مقدم ص 8)
3-    انّ المرادَ من احتمال اصدق و الکَذب فی تعریف اخبر یعنی اذا جدّد النظر الی مفهوم المرکّب و یقطع النظر عن خصوصیّة المتکلّم، محصّل مفهومه و ماهیّته کان عند العقل محتملا للصدق و الکذب (شرح الشمسیه ص 119)
خبر نکات
4-    لتوکید الخبر أداتٌ کثیرة، و أشهرها إنَّ،  ولام الابتداء  و أصرف التنبیه، و القیم و نونا التوکید  والحروف الذائدة (کتفَحَّل و استفعل نحو: استعفف) و التکرار، و قد و أمَّا الشّر طیَّة و إنَّما و اسمیة  الجملة و ضمیر الفصل و تقدیم  الفاعل المعنوی. (جواهر ص 56)
5-    قد یؤکد الخبر لشرف الحکم و تقویته، مع أنه  لیس فیه تردد و لإنکار کقولک فی افتتاح کلام.  (جواهر ص 58)
الخبر نکات:
6-    اغراضی که به فاء آن اغراض خبر می دهند:
-    افادة المخاب الحکم الذی  تضمّنة الجملة، اذا کان جاهلا له  و یسمی هذا لنوع فائدة الخبر.
-    افادة المخاطب أن المتکلم عالم ایضا بأنه یعلم الخبر  کما تقولُ لتملیذ أخفی علیک بخاحه فی الامتحان و علمتَه من طریق آخر. سمی هذا النوع: لازمَ الفائدأ. لأنه یَلزمُ فی کل خبر أن یکون المُخبَر به عنده عِلم أو ظنٌّ به.
-    کَاِسی خبر بخاطره اغراضی  غیر از اغراضی که گفته شده آورده می شود: که استفاده می شود بوسیله ی قرائن و معمم ترین آنها عبارتند از: 1- الاسترجامُ الاستهطاف. نحو: انی فصیر الی عفو ربي 2- تحریک العمة الی ما یلزم  تحصیلهُ. 3- اظهار الضّعف و الخشوع. 4- اظهار النحشُر علی شيء محبوب 5- اظهار الفرج بمقبل و الشمائة بمدبر التوبیخ 7- التنذیر بما بین المراتب من التفاوت 8- التحذیر 9- المدح (جواهر البلاغة 52 و 53)
نکات: انشاء
1-    مرکبّ تام انشائی متّصف به صدق و کذب نمی گردد. (منطق 2 منتظری مقدم ص 80)
2-    المرکب التّام الانشائی ان دلَّ علی طلب الفعل دلالة أوّلیة- أي وضعیّة- فهو مع الاستعلاء «أمدُ» کقّولنا: «اضرب أنت» و مع الخضوع  «سؤالٌ» و «دعاء» و مع التساوی «التماسٌ» و ان لم یدلّ فهو «نخفیه» یندرج فیه «المتنی» و «الترجّی» و «التعجّب» و«القسم» و «الغداء» (الشرح المعشیه ص 171)
3-    انّما قیّد تعریف الانشاء با «الدلالة بالوضع» احترازا عن الاخبار الدّالة علی طلب الفعل لا بالوضع (شرح شمیسه ص 120)
و انّ المراد الاحتراز عن تلک الأخبار إذا استعملت فی طلب الفعل بطریق الإنشاء علی  سبیل المجاز و لذا انّ الفاظها فی الأصل  أخباره و إن کان معا ینها فی هذا الاستعمال طلباً (شریفه) (شرح شمیسه ص 120)
انشاء نکات
4-    یکون الإنشاء الطلبی بالعرخو  و التحفیض. فالأول من العمزة مع لا النافیة في «ألا» و الثانی من هل و لو للتمنی مع لا و ما الذائدتینی في دو هلا و ألا» بقلب العماء همزة  وکذا: لو لا و لو ما.   
5-    اعلم اذا کان المطلوب غیرمتوقع کان الطلب (تمیناً) و إن کان متوقعاً فأما حصول أما حصوله فی الخارج فإن کان ذلک الأسر انتفاء فعل، فهو (الفهی) و إن کان بثوته: فأما  بأحد حروف (الذاء) فهو الذاء، و أما بغیرها فهو (الامر) (جواهر پ 1 ص 66)
انشأ نکات
6-    و اعلم أن  الإنشاء  الطلبي نوعان،  الأول  ما یدل علی معنی الطلب بلفظه ویکون بالخمسة المذکورة و الثانی: ما یدل علی الطلب بغیر لفظه کالدعاء.

 

 

 

 

 

 


مدرسه علمیه حقانی

استفاده از مطالب این سایت بلامانع می باشد.