پژوهش طلاب

 

 


بسم الله الرحمن الرحیم

 

 
تقدیم به:
علمداران نهضت نبی مکرم و ائمه اطهار صلوات الله علیهم اجمعین که با صبر و بصیرت در این مسیر مجاهده و استقامت    می¬کنند.

 



تشکر از:
تمامی افرادی که در انجام این پژوهش نگارنده را یاری کردند.

 

 


فهرست مطالب
چکیده   
مقدمه   
تعریف علم پژوهش   
هدف علم پژوهش   
جایگاه علم پژوهش در میان علوم دیگر   
ضرورت پژوهش   
تقسیمات علم پژوهش   
تعریف هر قسمت   
هدف هر قسمت   
نسبت هر قسمت با هدف پژوهش   
منابع   


 


 
چکیده
یکی از طرحهای موجود در مدرسه علمیه حقانی، نوشتن پژوهش توسط طلاب در هر سال تحصیلی است.  این طرح در عین برکاتی که دارد چندیست دچار آفاتی شده است. در بررسی علل این آفات، به علتی بر میخوریم که در اکثر این موارد تأثیر دارد. آن علت عبارت است از عدم درک صحیح از پژوهش.
پژوهش زیر در پاسخ به سوال شاخصه های پژوهش چیست بیان می¬دارد:
پژوهش مجموعه فعالیت هایی است برای کشف واقعیت و ارائه آن واقعیت به سایر انسانها به بهترین شکل. لذا هدف این علم ارائه راهکاری برای کشف واقعیت و تحلیل آن و رائه آن به سایر افراد است. و ضرورت آن برای طلاب از این جهت است که ابزار اصلی طلبه برای شناخت و ارائه دین روش پژوهش است. علم پژوهش به دو قسمت کلی تقسیم میشود. قسمت اول قسمتی است که به روش پرداختن به سوال تحلیل آن و کشف حقیقت پاسخ آن می¬پردازد. و قسمت دوم، قسمتی است که به بهترین روش ارائه معلومات به دیگران می¬پردازد. هر کدام از این دو قسمت باید در جای خود اهمیت داده شوند.
 

 


مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین ثم الصلاه و السلام علی محمد و آله الاطهرین
 لا سیما بقیه الله فی الارضین

یکی از قوانین مدرسه علمیه حقانی ارائه پژوهش برای هر سال تحصیلی است. این طرح مبارک از برکات فراوانی بر خوردار است. چرا که هر فردی در زندگی خود نیاز به آموزش روشی برای حل سؤالات خود دارد. این نیاز در طلاب بیشتر احساس می¬شود.چرا که طلبه محقق و کارشناس در زمینه دین است و باید توانایی پاسخ های در خور و قابل استفاده به سوالات جامعه از منظر دین را داشته باشد. از امور دیگری که طلبه به آن نیاز دارد ذهنی کنجکاو و پرسشگر است.
هر ساله در مدرسه شاهد این هستیم که معاونت محترم پژوهش دست به اقداماتی بدیع با هدف فشار به طلاب در جهت انجام پژوهش و تحویل هر چه سریع تر آن می¬زند. و این اقدامات منجر شده است آفاتی دامن گیر مسئله پژوهش در مدرسه شود. از جمله می¬توان به مواردی اشاره کرد: شیوع پژوهش های بدون ضرورت در بین طلاب (باوجود اینکه موضوعات زیادی است که نیاز به بررسی دارد و قابلیت بررسی آنها هم در طلاب موجود است)، شیوع پژوهش های کپی- پیستی ، عدم دقت طلاب به محتوای پژوهش و تمرکز بیشتر برروی قالب  و اتمام پژوهش، عدم درک صحیح و عمیق طلاب از جایگاه پژوهش در زندگی علمی(به این معنا که پژوهش وسیله ایست برای رفتن از یک مقطع تحصیلی به مقطع بالاتر یا ورود به موسسات)، منفی شدن دید طلاب نسبت به پژوهش(با اینکه پژوهش از لازمه های طلبگی است)، ایجاد فضای اضطراب(که باعث افت کیفیت زندگی می¬شود)، بوجود آمدن عهد¬های ذهنی در کنار شخصیت¬های زحمتکش مدرسه و مشکلات دیگر.
 تذکر سه نکته ضروری است. اول: منظور از این طرح اشکالات این نیست که در صورت رفع علت آنها تمامی طلاب پژوهش¬هایی کامل چه از نظر محتوا چه از نظر قالب بنویسند. بدیهی است که هر کاری نیاز به تمرین و تکرار و استعداد دارد. منظور این است که حرکت طلاب مدرسه حرکتی به سمت پژوهش کامل نیست بلکه حرکت در خلاف آن است. دوم: وجود این اشکالات به این معنا نیست که همه افراد مدرسه به همه این اشکالات دچار هستند. سوم: این اشکالات به این معنا نیست که فعالیت مدرسه تا به اینجا هیچ ثمره¬ای نداشته است از واضحات است هر فردی با هر موضوعی سه سال یا بیشتر یا کمتر مأنوس باشد بالاخره نکاتی را برداشت می¬کند . مراد این است که برخورد با پدیده پژوهش در مدرسه از طرف طلاب باید برخوردی هدف مند و از روی شعور باشد نه زور. تا بتوان با سرعت بیشتری به فواید و برکات این طرح رسید و هر فرد قدرت سنجش حرکت خود را داشته باشد.


به طور تغریبی می¬توان برای همه این مشکلات یک علت ذکر کرد. عدم درک صحیح  طلاب از: تعریف پژوهش، جایگاه آن در بین علوم، ضرورت پژوهش، هدف علم پژوهش، تقسیمات علم پژوهش، نسبت پژوهش با طلبه، می¬تواند علت این اشکالات باشد.


        پژوهش حاضر در صدد است با بررسی موارد بالا بتواند در رفع این مشکل کمکی باشد به طلاب در حال تحصیل و  معاونت محترم پژوهش مدرسه علمیه حقانی. روشن است که این پژوهش خالی از اشکال نیست چرا که فعل انسانی احتمال خطا دارد و فرصت انجام آن به همان دلیل مذکور کوتاه بوده است و افرادی که سالها در پژوهش کار کرده اند نسبت به نگارنده لایق تر به پرداختن به آن هستند و در این پژوهش در اولویت اول به دنبال بیان اشکال است و بعد از آن حرکتی در حد توان خود برای رفع اشکال . لذا از اساتید عزیز و طلاب بزرگوار انتظار می¬رود برای مشارکت در این خدمت به طلاب با نظرات خود نگارنده را یاری کنند.


روش کار؟
پیشینه کار؟ و تقدی از جزواتی که پژوهش آماده کرده است.
 


تعریف علم پژوهش
تعریف اصطلاحی تحقیق: فعالیت های قدم به قدم فکری است برای کشف واقعیت ها و منطبق کردن اندیشه با واقعیت، به هدف حل مسئله و پاسخ به سؤال انجام می¬شود.

 


هدف علم پژوهش
هدف علم پژوهش ارائه قوانینی است که با پیروی از آن قواعد. از نقص در روند پیدایش سوالهای مناسب، کشف واقعیت و ارائه واقعیت به انسانهای دیگر جلوگیری می¬شود.


جایگاه علم پژوهش در میان علوم دیگر
پژوهش از نظر رتبی نسبت به سایر علوم در اولین ردیف علوم جای دارد چرا که در روند تمام علوم از روش پژوهش مستغنی نیستیم. چه اینکه این روش طبق آن چیزی باشد که به صورت تکوینی در افراد بشر موجود است، چه اینکه طبق علم روز روش پژوهش.


ضرورت پژوهش
علت نیاز به تحقیق محدودیت دید و ورود توهمات و تخیلات در فضای فکر و اندیشه است. انسان در مسیر تفکر زمینه ابتلاء به اشتباه دارد و در موقعیت¬های فراوانی از زندگی دچار اشتباهات فراوانی می¬شود که وضعیت بهرانی برای او پدید می¬آورند؛ در بسیاری از مواقع به علت محدودیت در دید نمی¬تواند واقعیت را آن چنان که هست تشخیص دهد و به علت نقص در تشخیص، عکس العمل های نامناسب و مشکل زا از خود بروز می-دهد


هدف خلقت انسان رسیدن به کمال انسانی است.
برای رسیدن به این کمال انسان نیاز به تصوری مطابق با واقعیات هستی دارد تا بتواند اولا درک صحیحی از کمال خود داشته باشد. راه های رسیدن به این کمال را بداند. داشته های خود را بشناسد. روش استفاده از داشتها را بداند و... .
به عبارت دیگر انسان باید بتواند به سؤالاتی که در ذهن او بوجود می¬آید پاسخی مطابق با واقع دهد.
در این میان ابزاری که خداوند در وجود انسان به ودیعه گذاشته است تا بوسیله این ابزار  بتواند درک صحیحی از واقعیات داشته باشد عقل یا همان قوه تفکر است.
اما آنچه برای همه ما روشن است این است که انسان در کشف واقعیات هستی یا توانایی درک واقعیت را نداشته، به سبب اینکه از روش کشف واقعیات بی خبر بوده است. یا کثیرا دچار اشتباهاتی شده است.
هر دوی این موارد  باعث کج روی او از مسیر کمال حقیقی شده.
لذا انسان به علمی نیاز دارد تا با ارائه قوانینی اولاروش کشف واقعیات هستی را به او بیاموزد. ثانیا از خطا در مسیر کشف واقعیات هستی جلوگیری نماید

تقسیمات علم پژوهش
علم پژوهش به دو قسمت کلی تقسیم میشود. قسمت اول قسمتی است که به روش پرداختن به سوال تحلیل آن و کشف حقیقت پاسخ آن می-پردازد. و قسمت دوم، قسمتی است که به بهترین روش ارائه معلومات به دیگران می¬پردازد. هر کدام از این دو قسمت باید در جای خود اهمیت داده شوند.


تعریف هر قسمت
قسمت اول قسمتی است که به بیان روش سوال یابی مناسب، تحلیل سوال به سوالات ریز تر، پیدا کردن منابع و استفاده از آنها، نتیجه گیری مناسب از اطلاعات بدست آمده می¬پردازد.
قسمت دوم قسمتی است که پس از به دست آوردن جواب مطابق حقیقت. به بیان روش مناسب انتقال این حقیقت به انسانهای دیگر می¬پردازد. مثل وجود مقدمه، چکیده، توع پاورقی ها، قالب پژوهش و ...


هدف هر قسمت
همان طور که از تعریف بدست می¬آید
هدف قسمت اول رسیدن به جوابی مطابق با واقع است. (قوانین کشف حقیقت)
هدف قسمت دوم رسیدن به راهکاری برای ارائه این واقعیت به  انسانهای دیگر به گونه ای که برای آنها قابل استفاده باشد.
نسبت هر قسمت با هدف پژوهش
 

 


منابع
راهنمای تحصیل با اقتباس از نگرش اسلام به علم و هستی(سطح مقدماتی)/ شیخ عبد الحمید واسطی/مؤسسه مطالعات کاربردی علوم و معارف اسلامی/ مشهد مقدس/ چاپ اول(ویرایش دوم) زمستان 1389

 

 

 

 

 

 


مدرسه علمیه حقانی

استفاده از مطالب این سایت بلامانع می باشد.