بسم الله الرحمن الرحیم

با تشکر از
اساتید محترم که در این مدت عهده دار زحمات بنده بودند
و دوستانی که در سیر پژوهش مرا یاری کردند
و پدر ومادر دلسوز و مهربانم
و با اهدا
این تحفه ناچیز به قطب عالم امکان حضرت حجه ابن الحسن العسکری(عج)
    و  روان پاک حضرت اباعبد الله الحسین (ع)




فهرست

تفاوت انشاء و خبر   ..................................................................................................................... 1
مقدمه  ......................................................................................................................................  6
فصل اول:مفهوم شناسی انشاء و خبر  ..........................................................................................  7
فصل دوم:اقسام انشاء و خبر  .......................................................................................................  7
فصل سوم:اقوال در خبر و انشاء  ...................................................................................................  9
فصل چهارم :ادله در مورد  اقوال ذکر شده  .....................................................................................  10
نتیجه گیری  ...............................................................................................................................  11
منابع  ........................................................................................................................................  12



چکیده
مقاله نوشته شده بر اساس مسئله«تفاوت انشاء و خبر چیست؟» طرح ریزی شدکه با تجزیه مسئله فوق بخش های مختلف مقاله شکل گرفت و نوشته شد.
در مقاله نوشته شده معنای اصطلاحی و لغوی هر یک از انشاء و خبر ذکر شده و سعی شده که خواننده با خواندن مقاله توان تشخیص انشاء و خبر از یکدیگر را داشته باشد و در ضمن آن اطلاعاتی از اقوال در مورد اقسام کلام را کسب کند و ادله هر یک را رصد نماید.
بیشترین منبع استفاده شده در این مقاله کتاب شرح و ترجمه جواهرالبلاغه اثر حسن عرفان است که در بخش های مفهوم شناسی و اقسام خبر و انشاء مورد استفاده قرار گرفت.



مقدمه
این پژوهش با هدف پیدا کردن تفاوتی مشخص مابین انشاء و خبر آغاز گردید و در سیر بحث به هدف اصلی پژوهش رسیده شد در این تحقیق راهکار مشخصی به دست کسانی که می خواهند انشاء و خبر را در ادبیات عرب از هم تشخیص دهند داده می شود که با توجه به آن  فهم هر چه بهتر معانی متون حاصل می شود
اگر چه که در این راه به اختلاف اقوالی در مورد اقسام کلام بر خورده شد اما جواب اقوال متفاوت پیدا شد و در بخش های اقوال و ادله در مورد آن ها صحبت خواهد شد.
این مبحث در علومی مانند نحو، بلاغت ، منطق و اصول فقه مورد بررسی قرار گرفته که در این مقاله نکاتی در از دو علم نحو و بلاغت جمع آوری شده که در سیر بحث عرضه می گردد.
روش این تحقیق به صورت کتابخانه ای می باشد که با استفاده از کتب نحوی و بلاغی این پژوهش به ثمر رسیده است .
ساختار این مبحث با مفهوم شناسی انشاء و خبر آغاز و در ادامه با اقسام آنها آشنا شده و اقوالی در این مورد مطرح شده و ادله هر کدام مطرح و بررسی شده است و در آخر نتیجه ی این تحقیق در چند خط ذکر شده است

                                                                          و من الله التوفیق
                                                                          بهار 1394


فصل اول:مفهوم شناسی انشاء و خبر
برای استفاده از هر مقاله ای باید با مفاهیم ذکر شده در آن مقاله آشنا شد که در این بخش بدین منظور مفاهیم اصطلاحی و لغوی انشاء و خبر توضیح داده خواهد شد.
معنای لغوی انشاء بوی چیزی یافتن  و یا پدید آوردن است و معنای اصطلاحی آن یعنی کلامی که صدق و کذب بر آن قابل حمل است  که البته این عدم صدق وکذب بر آن به لحاظ ذاتی بررسی می شود و این بدین معناست که ممکن است با وجود قرینه صدق و کذب بر آن حمل شود که منظور ما از صدق و کذب و حمل آن بدون قرینه است.
اما معنای لغوی خبر مطلبی است که برای آگاه کردن کسی یا کسانی می گویند یا می نویسند  
و معنای اصطلاحی آن کلامی است که صحیح است به قائل آن نسبت صادق یا کاذب بدهیم  البته این مطلب نیز  از لحاظ ذاتی بررسی می شود که توضیحات آن داده شد


فصل دوم:اقسام انشاء و خبر
در این بخش با تقسیمات خبر و انشاء آشنا می شویم که خود آنها از اقسام کلام به حساب می آیند
انشاء از حیث وجود مطالبه یا عدم آن به انشاء طلبی و غیر طلبی تقسیم می شود

انشاء طلبی
بوسیله انشاء طلبی مطلوبی خواسته می شود که به باور متکلم در هنگام درخواست وجود ندارد
انواع انشاء طلبی
1- امر:درخواست پدید آوردن کاری از مخاطب است با شیوه برتری جویانه و وادارکننده  مثلا اضرب لهم مثلا
2- نهی:خواستن خودداری و دست باز گرفتن از چیزی است با شیوه برتری جویانه و وادار کننده
 مثلا: لا تقربوا الصلاه
3- استفهام: جست وجوی آگاهی نسبت به چیزی که قبلا معلوم نبوده  مثلا: ا انت علی؟
4-  تمنی: آرزو کردن و خواستن چیزی محبوبی است که پدید آمدنش امید نمی رود و بر حصولش انتظاری نیست   مثلا:یا لیتنی کنت تراباً
5-ندا: متکلم به وسیله حرفی که جانشین (أنادی) است از مخاطب بخواهد که به سوی او رو نماید و به طرفش توجه کند  مثلا: یا آدم اسکن انت و زوجک
انشاء غیر طلبی
بوسیله انشاء غیرطلبی مطلوبی که هنگام خواستن پدید نیامده خواسته نمی شود مثلا: بالله،والله
انشاء غیر طلبی با صیغه های مدح،ذم،عقود،قسم ،تعجب و رجا و گاهی با رب و لعل وکم خبریه ایراد
می شود  .

دانشمندان زیاد در مورد انشاء غیرطلبی پژوهش نمی کنند زیرا بیشتر صیغه های آن در اصل خبر بوده و به انشاء نقل داده شده است.
انواع خبر
خبر از حیث نوع مسند و مسند الیه به فعلیه و اسمیه تقسیم می شود.
جمله فعلیه
جمله فعلیه از فعل و فاعل یا از فعل و نائب فاعل تشکیل شده است و وضع شده تا با اختصار ، تجدد وپدید آمدن در زمان مشخصی را بفهماند .مثلا :  اهدنا الصراه المستقیم
جمله اسمیه
 جمله اسمیه از مبتدا و خبر ترکیب می شود و وضعا تنها ثبوت چیزی را می فهماند و نظری به پدید آمدن نو به نو یا دوام ندارد.  مثلا: نحن انصار الله


فصل سوم:اقوال در خبر و انشاء
در این فصل با اقوال مختلف علمای ادبیاتی در مورد اقسام کلام آشنا می شویم.
کلام به انشاء و خبر ، انشاء و خبر و طلب و یا خبر و طلب تقسیم می شود که هر کدام از این تقسیمات توسط بعضی از نحویون مورد قبول واقع شده  که ادله هر کدام در فصل بعد بررسی می گردد.
در مورد اقسام کلام نظرات دیگری نیز داده که در این تقسیم بندی ها اقسام انشاء چه طلبی و چه غیر طلبی جزو اقسام کلام آورده شده است و به راه های مختلفی دسته بندی شده اند اما این گونه تقسیمات را می توان در غالب تقسیمات ذکر شده قرار داد و موجب نظم فکری مخاطب را فراهم نمود.
فصل چهارم :ادله در مورد  اقوال ذکر شده
اقوالی از نحویون در بخش قبلی ذکر شد که هر قسم از نحویون دلایلی بر انتخاب خود دارند که در این بخش به بازگویی و نقد این دلایل پرداخته می شود
بسیاری از نحویون کلام را به خبر و طلب و انشاء تقسیم کرده اند که طبق این تقسیم بندی کلام اگر قابلیت صدق و کذب داشته خبر نام دارد و اگر نداشته باشد به دو بخش تقسیم می شود که اگر معنا با لفظ اقتران و همراهی داشته باشد انشاء و اگر این اقتران و همراهی وجود نداشته باشد و معنا موخر از لفظ باشد طلب است.
اما محققین دخول طلب در انشاء را ارجح می دانند  و آن ها اصل را در طلب انجام کار می دانند و بدین وسیله معنای انجام شده در بعد را متعلق طلب می دانند و آن را قائم به ذات و متعلق به خود نمی دانند به عنوان مثال –اضرب- که طلب انجام همراه لفظ آورده می شود وتحقق می یابد و خود انجام کار متعلق به آن است .
بعضی از محققین چه خوب گفته اند که بعضی از نحویون کلام را دو قسم می دانند وبعضی سه قسم
آن هایی که دو قسم می پندارند خود به دو دسته تقسیم می شوند دسته ای که قسم دوم را طلب می دانند و دسته ای  قسم دوم را انشاء می دانند و همه بر خبر به عنوان قسم اول متفق اند.
هر دو دسته قسم دوم را به کلامی که صدق و کذب بر آن حمل نمی شود و قابل اتصاف نیست تعریف کرده اند که از این مطلب می توان فهمید که اختلاف این دو دسته تنها اختلاف لفظی است و ثمره معنایی ندارد پس چه بگوییم خبر و طلب و چه بگوییم خبر و انشاء از نظر این دو دسته معنا یکی است اما دسته ای که کلام را سه قسم می دانند که به خبر و طلب و انشاء تقسیم می کند جواب آن ها در بالا داده شد.  

نتیجه گیری
با توجه به تحقیقات انجام شده و نکات گفته شده در این پژوهش به این نتیجه رسیده شد که انشاء قابلیت اتصاف به کذب و صدق را ندارد در حالیکه خبر این قابلیت را داراست و این فرق ذکر شده در مابین نحویون برای خبر و انشاء  است که البته می توان این توضیح را داد که فرق ذکر شده در حالی است که کلام از لحاظ ذاتی بررسی شود نه با توجه به قرائن حول کلام که توضیحات آن داده شد.



منابع
1 –سیاح،احمد/فرهنگ بزرگ جامع نوین (ترجمه المنجد)/انتشارات اسلام /قم/جلد دوم ص 2038/نوبت چاپ :هفتم/2جلدی
2-عرفان؛حسن/شرح و ترجمه جواهر البلاغه/نشر بلاغت/جلد اول ص 125/نوبت چاپ:پانزدهم/2جلدی/قم
3-بندر بیگی؛محمد(مترجم)/فرهنگ معجم الوسیط ترجمه عربی به فارسی/ انتشارات اسلامی/ جلد اول ص 452/نوبت چاپ:سوم /2جلدی
4-ناظر الجیش؛محمد ابن ابی بکر/شرح التسهیل تمهید القواعد بشرح تسهیل الفوائد /نشر دارالاسلام /قاهره/ جلد اول ص 178و179
نوبت چاپ:1/11جلدی
5-سیوطی؛محمد ابن ابی بکر/همع الهوامع شرح جوامع فی النحو/ناشر دار الاحیاء التراث العربی /چاپ بیروت/جلد اول ص34/نوبت چاپ:1 /جلدی
6-موفی؛علیخان ابن احمد/کتاب الحدائق الندیه فی الشرح الفوائد الصمدیه/انتشارات ذوی القربی چاپ قم/ص63/نوبت چاپ:1/1جلدی
منابعی که مراجعه شد اما به دلایل مختلف مطلبی آورده نشد.
1- آیین بلاغت(شرح مختصر المعانی)
2- الایضاح / خطیب قزوینی
3- شرح الشذور
4-شرح کافیه شیخ رضی (ره)
5-قلمرو بلاغت
6-اسالیب بلاغیه الفصاحه البلاغه المعانی




7


مدرسه علمیه حقانی

استفاده از مطالب این سایت بلامانع می باشد.