بسم الله الرحمن الرحیم

تقدیم به :

تقدیم به پدر و مادرم که برای من خیلی زحمت کشیده اند ... .

تقدیر از :
و تقدیر از زحمات تمام اساتیدم ... .



فهرست مطالب
تبیین مسأله  .................................................................................................................................  5
مساله   ........................................................................................................................................   5
گونه شناسی   ..............................................................................................................................   5
ضرورت  .........................................................................................................................................   6
ساختار شناسی  ...........................................................................................................................   6
بخش دوم) مفهوم شناسی   ...........................................................................................................   7
1- معنای لغوی  ..............................................................................................................................   7
2- اصطلاحی  ................................................................................................................................   8
بخش سوم) اقوال   .........................................................................................................................   8
فصل اول) مفعول به .......................................................................................................................    8
فصل دوم) تاکید لفظی فعل  ............................................................................................................   9
فصل سوم) تاکید لفظی حدث   .......................................................................................................   10
فصل چهارم) تاکید معنوی حدث .....................................................................................................     10
فصل پنجم) تاکید معنوی محدث عنه  ...............................................................................................   11
فصل ششم) تاکید لفظی و معنوی  .................................................................................................   11
بخش چهارم) نتیجه گیری  ..............................................................................................................   12
بخش پنجم) منابع  .........................................................................................................................   12

تبیین مسأله
مساله
مفعول مطلق تاکیدی چه معنایی دارد؟
موضوع: معنا مفعول مطلق تاکیدی
محمول: در این پژوهش به دنبال تشخیص محمول این موضوع هستیم.
نسبت حکمیه: در این پژوهش به این دلیل که به دنبال تشخیص محمول هستیم هنوز نمی توانیم صحبتی از چیستی نسبت حکمیه کنیم.


گونه شناسی
گام اول در گونه شناسی تشخیص مطلب سوال است. همین طور که واضح است اینجا سوال از ما حقیقه می باشد زیرا بعد از فرض وجود معنا برای مفعول مطلق تاکیدی، این سوال مطرح شده است.
موضوع ما با وجود اینکه در ظاهر مهمله به نظر می رسد اما در قوه ی محصوره ی کلیه می باشد زیرا غرض این تحقیق به دست آوردن معنای همه ی مفعول مطلق های تاکیدی می باشد.
قضیه ی ما نیز حقیقیه می باشد زیرا دامنه ی تحقیق همه ی مفعول مطلق های تاکیدی استعمال شده در زبان عربی از ابتدای زمان تا به بعد می باشد و شامل همه ی مصادیقی که در آینده توسط بشر استعمال میشوند نیز می شود.
در اینجا غرض بررسی مصادیق مفعول مطلق تاکیدی از لحاظ معنوی است به همین دلیل قضیه ی ما، به حمل شائع می باشد زیرا در این نوع حمل، نگاه به مصادیق
موضوع می شود.


ضرورت
مفعول مطلق تاکیدی یکی از نقش هایی می باشد که معنای آن دارای ابهام می باشد و در ترجمه ی آنها به صورت نامعلوم ترجمه می شود مثلا در ترجمه ی ضربت زیدا ضربا در ترجمه های فارسی به صورت "زید را زدم زدنی" می پردازند در حالی که این ترجمه نشان نمی دهد که اینجا تاکید در اصلِ وقوع فعل است یا مبالغه ی کیفی در وقوع فعل و یا ... .
آیا مفعول مطلق تاکیدی می تواند غرض دیگری هم داشته باشد؟
اصلا آیا مفعول مطلق تاکیدی دلالتی بر تاکید اصل وقوع فعل دارد؟
از گذشته علمای نحو در پی به دست آوردن معانی دقیق نقش های در جمله بوده اند به همین منظور سعی فراوانی در این راستا کرده اند و گاهی اوقات با دید عقلی و گاهی با دید عرفی سراغ مسائل رفته اند.


ساختار شناسی
هدف این تحقیق به دست آوردن معنای مفعول مطلق تاکیدی میباشد.
مباحث معنایی در علوم مختلف ادبیات پی گیری می شوند اما هر یک از علوم به دسته ی خاصی از معانی می پردازد. علم نحو عهده دار تبیین معانی کلمات در حین قرار گرفتن در جمله است به همین دلیل بحث از مفعول مطلق تاکیدی در علم نحو بررسی می شود.
تبویب علم نحو بر اساس اعراب می باشد به همین دلیل مفعول مطلق تاکیدی که دائما منصوب می باشد در منصوبات مورد بررسی قرار می گیرد.
در خود بخش منصوبات، اقسام مختلفی وجود دارد که یک قسم آن مفعول مطلق است و یک قسم از مفعول مطلق، تاکیدی است.
پس حاصل کلام می شود:
علوم ادبی: نحو: منصوبات: مفعول مطلق تاکیدی


بخش دوم) مفهوم شناسی
برای مفهوم شناسی ابتدا به معنای لغوی هر کدام از سه کلمه ی مفعول مطلق تاکیدی می پردازیم سپس به معنای اصطلاحی مفعول مطلق تاکیدی می پردازیم، زیرا معانی اصطلاحی هر یک از این سه، یکسان است.
1- معنای لغوی
•    مفعول
آن چه که انجام شده است.
•    مطلق
چیزی که موصوف دارای آن خالی از هر گونه تصرف و محدودیتی می باشد.
•    تاکید
وکد و أکد ریشه ی آن هست ولی اولی فصیح تر است، کاربرد آن به صورت متعدی است و به معنای تحکیم کردن و شدت بخشیدن می باشد.
2- اصطلاحی
مصدری منصوبی که بر همان معنای حدثی عامل خود دلالت می کند و دلالتی بر عدد یا نوع ندارد.


بخش سوم) اقوال
حال به بررسی آراء و اقوال متعدد در مورد مفعول مطلق تاکیدی می پردازیم و سعی می کنیم که هر یک را نقد کنیم:
فصل اول) مفعول به
ابن الطراوة و شاگردش سهیلی معتقدند که مفعول مطلق تاکیدی در واقع مفعول به می باشد.
هم چنین سیوطی نیز تصریح به این دارند که این نوع از مصادر، مفعول به می باشد ولی عبارت ایشان خلط ابن الطراوة و شاگردش را نیز نشان می دهد.
سیوطی معتقد  است که مفعول به آن چیزی است که فاعل آن را انجام میدهد و آن همان مصدر فعل است ولی تصریح دارد به اینکه مفعول به اصطلاحی محل فعل  است.
همانطور که واضح است در بالا خلطی را که میان مفعول به اصطلاحی و لغوی صورت گرفته است به خوبی سیوطی با عبارت مفعول به حقیقی نشان داده است.


فصل دوم) تاکید لفظی فعل
ابن جنی و سیوطی معتقدند  که تفاوتی میان تکرار لفظ فعل به عینه و مصدر فعل وجود ندارد و نداشتن حالت تثنیه و جمع را شاهدی برای مدعای خود می دانند زیرا اگر غیر مفرد باشد دیگر تکرار لفظی به حساب نمی آید.
اما شرح التسهیل این قول را نمی پذیرد و معتقد است :
هیچ دلیلی در تاکید فعل به وسیله ی مصدر وجود ندارد زیرا اگر مفعول مطلق تاکیدی را موکِّد در نظر بگیریم لازم است که بگوییم حدث که فرع فعل است مورد تاکید واقع شده است.


فصل سوم) تاکید لفظی حدث
مرحوم رضی در شرح کافیه  می گوید: مراد از تاکید در مفعول مطلق تاکیدی، برای حدث که یکی از سه مدلول فعل است می باشد. علت نام گذاری به تاکید برای فعل از باب توسع در نام گذاری است. یعنی برای تاکید مصدر است و نه برای مدلول های دیگر فعل.


فصل چهارم) تاکید معنوی حدث
آمدی و بعضی از نحاة  بر این اعتقاد هستند که این قسم از مفعول مطلق برای از بین بردن شک از حدث و رفع توهم مجاز می باشد به این معنی که قرینه ای دو سویه  برای تشخیص معنای ماده ی فعل است.  هم چنین رفع ابهام از محدث عنه را فقط به وسیله ی دو لفظ عین و نفس می دانند.


فصل پنجم) تاکید معنوی محدث عنه
ابو العباس می گوید  که تاکید در کلام برای از بین بردن شک از فاعل حدث استعمال می شود مثلا هنگامی که شما می گویید کلمنی اخوک جمله در مورد فاعل اصلی جمله مجمل است زیرا امکان دارد که خود برادر یا اینکه خدمتکار برادر تکلم را انجام داده باشد. ولی هنگامی در کلام از مصدر منصوب استفاده می شود این اجمال از بین می رود و انجام حدث در خود فاعل ظاهری تعیین پیدا میکند.


فصل ششم) تاکید لفظی و معنوی
عباس حسن معتقد  است که هم تاکید لفظی و هم معنوی صورت میگیرد اما اشاره نشده است که از تاکید معنوی کدام یک را قصد کرده اند.
بخش چهارم) نتیجه گیری
همانطور که مشاهده می کنید، در مفعول مطلق تاکیدی حرف های ضد و نقیضی گفته شده است.  نتیجه گیری را به زمانی دیگر واگذار می کنیم.
بخش پنجم) منابع


    شرح التسهیل
    النحو الوافی
    همع الهوامع
    ارتشاف
    شرح الرضی علی الکافیة
    تفسیر نور الثقلین
    تاج العروس
    لسان العرب
    مصباح المنیر
    تحلیل ادبی


مدرسه علمیه حقانی

استفاده از مطالب این سایت بلامانع می باشد.