متولی و بانی مدرسه

نظم و استقامت

طرح سواء السبیل

طرح سواء السبیل

جایگاه طلبه

طالب علم دین از دیدگاه قرآن و روایات



  چاپ        ارسال به دوست

آیت الله صفائی بوشهری نماینده محترم ولی فقیه در بوشهر

حوزه انقلابی در منظومه طلبه برتر و تحول آفرین

     

 

 

 

      در تاریخ مدارس شیعه اگر ما مدارس و مکتب های حوزوی را یک بررسی اجمالی کنیم بسیاری از شاخص های حیات حوزوی و عوامل میرایی حوزوی را بدست می آوریم. مدارس مدینه، بغداد، حله، جبل عامل، سامرا، کربلا، نجف، اصفهان، قم و مشهد از مدارس بسیار مهم شیعه در طول تاریخ حیات حوزه بوده اند. اما حوزه ای بالنده و زنده بود که در منظومه کار خود نگاه تحول آفرینی در برنامه آن جایگاه اساسی داشت. و توانست با تحول اصیل موج هایی را ایجاد کند که هم خودش صاحب حیات شد و هم به جامعه پیرامونی یک حیات موثر ارائه کرد. شما اگر مکتب جبل عامل را ملاحظه کنید که اَعلامی مانند شهید اول و ثانی، شیخ بهائی، صاحب معالم محصولات آن مکتب هستند. شهید اول که فرزند مکتب حله است در حله تحصیل کرد سپس رجعت کرد به وطن خود و حوزه جبل عامل را تاسیس کرد و با نگاه تحول آفرینی، منشاء برکات زیادی شد. شهید اول و ثانی با نگاه جامع نگری به عرصه معارف اسلامی و شیعه، تعمیق و نوآوری ساختاری ارائه کردند مانند کتاب لمعه که یک تعمیق و یک نوآوری در فقه و شرح آن که شهید ثانی تنظیم کردند هنوز هم جایگاه خاص خودش را دارد. یک فکر به اندازه چند قرن. یعنی چند قرن از زمان خود جلوتر بودن. هنوز هم این کتاب آموزشی است. در عرصه آموزش و ارائه، هنوز با تمام تلاش هایی که صورت گرفته، کتاب بهتری ارائه نشده است.

یک نگاه تحول آفرین در حوزه جبل عامل ایجاد شد، محصول آن کتاب های درسی بود مانند معالم، منتقی الجمان، لمعه، شرح لمعه و در یک جامع نگری ریاضیات، نجوم، فقه، اصول، تاریخ، تفسیر، ادبیات در 13 علم آن و بسیاری از علوم در مکتب جبل عامل ایجاد شد. و از آن طرف نگاه انقلابی در مبارزه با استبداد و استکبار ظلم جور و ستمی که در منطقه وجود داشت. و نتیجه آن شهادت دو بزرگوار و هجرت علما به ایران. و در نهایت عدم توان مبارزه با استبداد و تعطیلی آن.

در مکتب بغداد که شیخ مفید علم دار آن بود و بعد از آن شیخ طوسی در رابطه با نگاه تحولی اگر به کتب شیخ مفید و شیخ طوسی نگاه کنید می بینید که کوهی از تحول است نسبت به علمای قبلی. همان نگاه انقلابی را داشتند و با استبداد مبارزه می کردند . اما وقتی عرصه تنگ شد با فوت شیخ مفید، شیخ طوسی مجبور به هجرت به نجف گشته و حوزه تعطیل شد. بسیاری از علما حله را انتخاب کردند چون خوش آب و هوا بود و شیعه در آنجا مستقر بودند. خاندان آل مزین حرکت کردند وآنجا فرود آمدند و معروف شد به حله یعنی محل فرود. علماء زیادی در آنجا طلوع کردند با همان نگاه تحول آفرینی و می بینید چقدر کتاب های عمیق در آنجا تولید شد و چقدر بزرگانی از اهل فضل و عمل و مبتکر در معارف اسلامی که فقه شیعه را به نظم و شعر در آورند هم در سبک هم در محتوا و توسعه و حتی تولید . خیلی خدمت کرد مکتب حله. اما زمانی که روح تحول آفرینی و انقلابی گری در آنجا تعطیل شد مکتب حله کامل از بین رفت. می خواستند تحول را مدیریت کنند اما بعد از مدتی که علمای آنجا نتوانستند سبک سلف صالح خود را ادامه دهند مجبور به تسلیم در برابر سیاست استبدادی علیه مکتب شیعه شدند.

اما چند تا مکتب و مدرسه سالم ماند. مکتب نجف و قم. نجف هم بخاطر مسائلی که در آنجا حاکم بود بعد از مرحوم آقای حکیم و شدت تسلط رژیم بعث و اختناق و عدم توانایی حوزه نجف برای ایجاد حرکت بین مردم نتوانست مبارزه را ادامه بدهد و وقتی هم انتفاضه ای را ایجاد کردند در زمان آقای خویی به شدت سرکوب شد و مرحوم آقای صدر را شهید کردند. حتما نامه شهید صدر به صدام را بخوانید که خیلی درس آموز است.

تمام نگاه ها معطوف به حوزه قم بود. نگاهی که مرحوم شیخ عبدالکریم حائری برای تاسیس و تحکیم آن به کار گرفت و مراجع ثلاث در حفظ آن بکار بردند. مرحوم آقای بروجردی در مقبولیت عمومی جامعه شیعه برای حوزه علمیه قم بکار بردند. هر کدام دنیایی از حرف دارد چرا شیخ عبدالکریم حائری در فضای تاسیس و استحکام تمرکز کردند و این را بهترین شکل مبارزه با استبداد می دانست چون هنوز حوزه نوپا بود. مراجع ثلاث در حفظ آن کوشیدند. شرایط بعد از مرحوم حائری خیلی بهم خورد و بسیار سخت شد. و بعد از کرامت حضرت معصومه سلام الله علیها که داستان آن مفصل است. مرحوم بروجردی در مقبولیت عمومی آن در فضا و جغرافیای ایران و جهان و حتی مصر کوشید و وقتی که این حرکت در سطح ملی و بین المللی توسط این بزرگان و اَعلام مستقر شد نوبت به حضرت امام ره رسید. یعنی امام تجلی مرحوم شیخ عبدالکریم و مراجع ثلاث بودند و شخصیت بزرگ خودشان.

مکتب و مدرسه قم با نگاه تحول آفرینی آمدند و در عرصه تعمیق علم توسعه علم و علوم درون حوزه بویژه بعد از حضور علامه طباطبائی در حوزه، حوزه­ی قم را متحول کردند و با نگاه مبارزه با استبداد و استکبار حضرت امام این پرچم را به دست گرفتند و هم در مقابل استبداد داخلی و هم در مقابل استکبار جهانی به سرکردگی انگلیس و بعد آمریکا ایستادند. و این حرکت محکم را مکتب قم ادامه داد و موجب این شد که یک محصولی از این حرکت به نام انقلاب اسلامی ایران بیرون بیاید.

انقلاب اسلامی ایران محصول نگاه تحول آفرینی حوزه قم بود. اینکه مقام معظم رهبری می فرمایند حوزه علمیه قم مهمترین هست عمق است، ریشه است و باید در تمامی ظرفیت ها و قابلیت های انقلاب حضور داشته باشد و فعال و تاثیر گذار باشد به همین خاطر است. و شما می بینید مکتب قم که به بالطبع مدارس ایران هم متوجه این مکتب هستند که من اسم آن را می گذارم مدرسه انقلاب اسلامی ایران که همه مدارس ایران تحت پوشش قرار می گیرد مدرسه مکتب اهل بیت و انقلاب است در جغرافیای کل جهان. این نگاه انقلابی از حوزه علمیه قم در تاریخ مکتب شیعه یک حوزه ای تولید کرد به نام مدرسه انقلاب اسلامی.

اگر ما روح تحول آفرین نداشته باشیم و تحول ما را مدیریت کند روح انقلابی نداشته باشیم در رابطه با انقلاب ساکت باشیم قطعا به سرنوشت مدارس حله، سامرا و ... مبتلا می شویم و تعطیل می شود. شکل و شمایلی هست رفت و آمدی هست ساختمان و بنایی هست. اما دیگر زنده واثرگذار نیست. نه خود دیگر زنده است و نه حیاتی به جامعه تزریق می کند. دیگر آن حیات الهی را نخواهد داشت. شما ملاحظه کنید در لبنان و عراق حتی دمشق که شعبه ای از مکتب جبل عامل بود در حله و کربلا چه از حوزه باقی مانده است؟ هم خود کاملا حالت ایستایی دارد هم نمی تواند به فضای پیرامونی روح حیات الهی را منتقل کند. لذا تنها مدرسه انقلاب اسلامی ایران است که تمامی مدارس تاریخی حوزه را در خود تجمیع کرده تحول آفرین است وانقلابی. این دو عرصه انقلابی گری و تحول آفرینی مایه حیات حوزه انقلاب اسلامی ایران شده و از طرف تحول عظیم در جهان ایجاد نموده است.

استکبار به دنبال آن است که حوزه را خود مدیریت کند. اولا متوقف کند روح تحول آفرینی را دوم تحول معکوس ایجاد کند یعنی رجعت به قهقرا ایجاد کند. و از طرفی روح انقلابی گری را از حوزه بگیرد. لذا مقام معظم رهبری فرمودند باید حوزه ایران در مسیر مدیریت تحول باشد. تحول آفرین باشد هم محتوا هم شکل هم توسعه. نگاه، نگاه جهانی شود و فرمودند: اگر ما تحول را مدیریت نکنیم ما را مدیریت خواهد کرد. و از طرف دیگر انقلابی بودن یعنی حضور در عرصه حفظ نظام. ارتقاء سطح، ابعاد و اضلاع مختلف هندسه نظام تحقق تمدن اسلامی. مبارزه ی ضد استکباری اینها نگاه انقلابی است. حفظ ارزشها پافشاری در این عرصه استکبار ستیزی حمایت همه جانبه از نظام خدمت رسانی و بنده هم عرض می کنم ولایت مداری. ولایت مداری نسبت به رهبریت به ویژه الان که متنعم هستیم به بزرگ مردی از تاریخ اسلام که اندیشه و افکار او سال ها از زمان جلوتر است و دارای تمام شاخصه های رهبری الهی است. یعنی مقام معظم رهبری حضرت امام خامنه ای حفظه الله .

لذا اگر ما نگاه تحول آفرینی در حوزه نداشته باشیم حالا از جوشش داخلی باشد یا تزریق بیرونی باشد البته تحولی که در راستای ارتقا است یعنی تحول مثبت و بالنده اگر در این اندیشه نباشیم اگر حوزه در رابطه با علومی که مشغول است تحول ایجاد نکند گسترش ایجاد نکند علوم مورد نیاز جهان اسلام و جهان کنونی تولید نکند، علومی که دارد برایش گزاره اضافه نکند، ارتقا ندهد، تعمیق ندهد، پاسخگو و اثرگذار نباشد، حوزه و از آن طرف انقلابی نباشد، مطمئنا به سرنوشت دیگر مدارس تاریخ حوزه های شیعه گرفتار خواهد شد. و دشمن به دنبال همین است.

و دشمن می داند که حوزه اساس حرکت های انقلاب است. لذا آمده حوزه را نشانه گرفته است. بعد از حکم تحریم تنباکو توسط مرحوم میرازی شیرازی و بعد از لغو معاهده. علما رفتند و به ایشان تبریک گفتند ایشان شروع کردند به گریه کردن علما گفتند شما با دو خط ایران را نجات دادید و انگلیس را عقب راندید چرا گریه کردید؟ فرمودند: از این ناراحتم که دشمن فهمید کانون قدرت شیعه کجاست؟ بعد از این شما آماده حمله به این کانون باشید.

دشمن فهمیده اساس حوزه است. فهمیده حضرت امام ره و مقام معظم رهبری از حوزه هستند. فکر حوزه است، دین از حوزه است، روح انقلابی­گری از حوزه است، دفاع مقدس فرهنگی از حوزه است. نگاه در تولید علم و فن آوری، اقتصاد مبتنی بر مبانی اسلامی، سیاست، مدیریت، ارتقاء و ... توسط انقلاب و حوزه است و همه پایه های اساسی انقلاب روی شالوده قوی و تاریخی حوزه است و لذا به ریشه می زند که این بنا را از هم بپاشد. لذا تحول آفرینی و انقلابی بودن دو رکن اساسی در حیات بالنده و تاثیرگذار حوزه است.

 

 


٠٩:٠٨ - يکشنبه ٨ اسفند ١٣٩٥    /    شماره : ٣٨٩٢٨٤    /    تعداد نمایش : ٦٩٢



خروج




نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
یادواره شهدا - 97

 
گزارش پیاده روی

مطالعه موفق